
Zaterdag
Met een vol programma is het zaak om al vroeg in de middag in Maastricht te arriveren. Om 1 uur gaan de deuren van Muziekgieterij al open en om 20 voor 2 mag de Duitse post-blackmetalformatie Heretoir het festival al openen. De sympathieke groep heeft de laatste jaren veel getourd en inmiddels aardig wat bekendheid weten te genereren met zijn sfeervolle mengeling van black metal, post-rock en post-metal, waarin met name Harakiri For The Sky en Amesoeurs belangrijke inspiratiebronnen lijken. De Main Stage is al goed gevuld om het vooral in Duitsland zeer populaire vijftal aan het werk te zien. De podiumaankleding is sfeervol, met een backdrop van brandende bossen en een aantal nagemaakte schedels van de Phorusrhacidae, de prehistorische 'schrikvogel' die de op een schilderij van Rudolf Hima gebaseerde albumhoes van het meest recente album Solastalgia (2025) siert. De muziek is net zo sfeervol en met name de mooie gitaarleads komen door het zeer behoorlijke geluid goed tot hun recht. Frontman en gitarist Eklatanz (David Conrad) beschikt niet alleen over een imposante spanwijdte als hij met zijn lange dreadlocks begint te headbangen, maar weet met zijn doorleefde strot ook voor een fijne, gekwelde onderlaag te zorgen. Zijn cleane zang is niet groots, maar goed genoeg. Heretoir bewijst zich als intrigerende openingsband en weet sfeer, agressie en melancholie te combineren in dynamische, uitgesponnen nummers.
Bij de eerste band in het kleinere Club Stage gaat het er beduidend minder genuanceerd aan toe. Het Belgische Head Of The Baptist laat namelijk een behoorlijk lompe en beukende mengeling van black metal, death metal en crust horen, die het vooral moet hebben van ongenuanceerd geros. Dat bevalt echter best aardig. Met wat fantasie valt er een soort kruisbestuiving van een hondsdolle versie van Terzij De Horde en een iets minder totaal mensonterende variant van Revenge in te ontwaren. Hoewel Head Of The Baptist al tien jaar bestaat, is het viertal nog niet veel verder gekomen dan een paar ep's. De zaal is dan ook nog niet bepaald volgestroomd, maar de energie die de band in het optreden legt, werkt aanstekelijk. De originaliteitsprijs gaat Head Of The Baptist zeker niet winnen, maar de uitvoering is strak en de sound compromisloos.
Een van de optredens waar ik erg benieuwd naar ben, is die van het Amerikaanse Worm. De band maakt indruk met zijn meest recente langspeler Necropalace, waarin het gezelschap schaamteloos teruggrijpt op de symfonische black metal van de jaren negentig, maar dan in een technischere uitvoering. Zo klinkt het album als een strakkere, technisch verfijndere en gelaagdere versie van het oudste werk van Dimmu Borgir en Old Man's Child. Aan kitscherigheid heeft het optreden van vanmiddag in ieder geval geen gebrek. De heer Phantom Slaughter komt het podium op met een zonnebril en een enorm zwaard, waarmee hij af en toe in het rond zwaait. Hij lijkt overigens niet bepaald tevreden over de wat afwachtende publieksreactie. Muzikaal gezien is het optreden heel vet. De lange nummers worden op knappe manier live tot leven gebracht en vooral het gitaarwerk valt in positieve zin op. Door de melodieuze leads en het dubbele soleerwerk waren er zelfs wat Iron Maiden-invloeden door de sound te horen en ook de geest van Dissection schemert af en toe door (bijvoorbeeld in het sfeervolle titelnummer). Door de hoge muzikale kwaliteit en de uitstekende uitvoering krijgt Worm het publiek uiteindelijk wel mee. Een optreden dat naar meer smaakt!
Het contrast met Primitive Warfare is groot. Te groot, blijkt al snel. Gezegend met een van de meest onleesbare logo's aller tijden (het shirt van de band ziet eruit als een drukfout van een vastgelopen printer) weet dit in bivakmutsen gehulde duo uit South Carolina maar één versnelling te vinden: die van militaristische teringherrie. Het primitieve geros bevindt zich in hetzelfde vaarwater als Antichrist Siege Machine en Conqueror, ook groepen die nuance niet bepaald in hun woordenboek hebben staan. Het barbaarse geknuppel lijkt goed aan te slaan bij een klein gedeelte van het (al aardig doorpimpelende) publiek, maar de Club Stage stroomt toch ook behoorlijk snel leeg. De timing na Worm is bovendien niet echt passend. De eendimensionale klanken zijn leuk voor een kwartiertje, maar dan hou ik het ook voor gezien.
Met het Zweedse Vinterland staat er een zeer bijzondere naam op het affiche. Deze groep heeft in blackmetalkringen een bepaalde cultstatus vanwege het debuutalbum (en enige echte wapenfeit) Welcome To My Last Chapter (1996). Dat deze langspeler zijn dertigjarig jubileum viert, zal ongetwijfeld hebben meegespeeld in de selecte reeks optredens die het viertal verzorgt. Het optreden in Maastricht is het eerste ooit op Nederlandse bodem en in totaal verzorgt de melodieuze blackmetalgroep maar een handvol optredens. We zijn dus getuige van een vrij uniek stukje blackmetalgeschiedenis. De Main Stage is behoorlijk vol gelopen om de formatie rondom zanger/gitarist D.F. Bragman aan het werk te zien. En eerlijk is eerlijk: de zeer melodieuze, met heerlijk gitaarwerk doorspekte en op Dissection- en Sacramentum-leest geschoeide black metal heeft de tand des tijds goed doorstaan. Hoewel het gitaargeluid wat prominenter in de mix had mogen liggen, weet Vinterland ook met minimale middelen de zaal te boeien. In vergelijking met het briljante componeerwerk van Dissection bevindt Vinterland zich wel een treetje lager, maar desondanks heeft de muziek nog steeds veel zeggingskracht.
De grootste verrassing van de dag volgt echter in de Club Stage met het optreden van de IJslandse groep Múr. De muziek van dit vijftal weet een zeldzame balans te vinden tussen enorm stoere riffs, lompe ritmes en tegelijkertijd zeer sfeervolle, atmosferische passages. Die combinatie doet me enigszins denken aan het fantastische Hippotraktor, dat net zo genadeloos uit de hoek kan komen zonder het gevoel voor sfeer te verliezen, maar de muziek van Múr vertoont ook raakvlakken met The Ocean. Frontman en componist Kári Haraldsson heeft ook een draagbaar keyboard bij zich, waarmee hij voor de nodige verdieping zorgt in de monolithische composities. De lange, instrumentale passages zorgen voor een zee aan synchroon bewegende hoofden, terwijl de wat fragiele, cleane zanglijnen juist een plechtig karakter hebben. De afzonderlijke elementen hebben we allemaal al eens eerder gehoord, maar de machtige manier waarop Múr logge doom, hoekige post-metal en emotionele post-rock weet samen te brengen in sfeervolle soundscapes is buitengewoon indrukwekkend. De IJslanders mogen terecht een lang aanhoudend applaus in ontvangst nemen en zorgen wat mij betreft voor een van de hoogtepunten van de dag.
Na Vinterland heeft de organisatie ook met Kall Performs Lifelover een bijzonder optreden weten te boeken. Met zijn ongemakkelijke combinatie van suicidal black metal, post-punk en cynische pop- en kinderdeuntjes heeft het Zweedse gezelschap Lifelover twee decennia geleden zijn eigen niche weten te creëren, die door de jaren heen tot veel muzikale kopieën heeft geleid. Na het overlijden van multi-instrumentalist en belangrijkste componist B (Jonas Lars Bergqvist) in 2011 speelde de groep nog een zeer beladen afscheidsconcert in de Rotterdamse Baroeg (op 11 september, twee dagen na de dood van B), dat een van de meest bevreemdende concertervaringen uit mijn leven is. Hoewel er nooit meer nieuwe muziek van Lifelover zal verschijnen, zijn de overige leden verder gegaan onder de naam Kall. Onder die naam wordt er ter gelegenheid van het twintigjarig jubileum van Lifelover een beperkt aantal optredens uitgevoerd waarin de muziek van Lifelover nogmaals tot leven wordt gewekt. Ik weet op voorhand niet zo goed wat ik ervan moet verwachten. En eerlijk gezegd heb ik dat gevoel na afloop nog steeds. Want ondanks het nog steeds bijzondere geluid van de band, dat naargeestig en eigenzinnig klinkt, is het optreden verrassend 'gewoontjes'. Ik mis het scherpe randje dat bij de muziek hoort. En hoewel frontman Kim Carlsson in een met bloed doordrenkt shirt het podium opstapt, mis ik de suïcidale screams die zo kenmerkend zijn voor deze band. Tel daarbij op dat ook de voor de sound zo kenmerkende keyboarddeuntjes slecht te horen zijn en er blijft eigenlijk weinig bijzonders over. Hoewel met name Välkommen Till Pulvercity een geweldig nummer blijft, had ik hier meer van verwacht dan het predicaat 'wel aardig'. Soms is het beter om niet aan een legendarische status te tornen.
De line-up is vanavond met recht indrukwekkend te noemen, want met het Finse Oranssi Pazuzu volgt een band die zelf al een headlinerstatus heeft opgebouwd. De groep is begonnen als psychedelische blackmetalband en hoewel die elementen nog steeds centraal staan, is de sound met ieder album expansiever, ruimtelijker en avontuurlijker geworden. Tel daarbij op dat Oranssi Pazuzu live een soort natuurkracht is en het mag duidelijk zijn dat alle elementen voor succes vanavond aanwezig zijn. En laat het maar aan dit vijftal over om die hoge verwachtingen moeiteloos te overtreffen. Gewapend met twee keyboardspelers krijgen we een extatische exercitie voorgeschoteld die zijn weerga niet kent. De mannen leggen de nadruk op het meest recente album Muuntautuja (2024), dat de afgelopen jaren veelvuldig live is gespeeld. De groep is dan ook enorm op elkaar ingespeeld. In muzikaal opzicht biedt Oranssi Pazuzu totale, trippende, psychedelische waanzin, waarbij dronende keyboardklanken, tribale, wilde drumroffels, extreem luidruchtig gierende gitaarpartijen en bergen feedback en noise in een oceaan van geluid samenvloeien. De muziek van Oranssi Pazuzu lijkt wel te pulseren en te leven. Het enige dat ontbreekt, is visuele ondersteuning in de vorm van videobeelden, maar zelfs in relatief uitgeklede vorm weet het kwintet het publiek in hogere sferen te krijgen.
Het Canadese Unreqvited is lang een nogal obscure undergroundband geweest, die alleen enige bekendheid genoot bij de die-hard liefhebbers van blackgaze, die alles wat ook maar enigszins naar Alcest riekt opsnorren. Sinds de release van Beautiful Ghosts (2021) resideert het gezelschap echter bij Prophecy Productions, wat voor een flinke stimulans heeft gezorgd qua naamsbekendheid. Via dat label verscheen ook begin vorig jaar A Pathway To The Moon, alweer de zevende langspeler van de groep. De groep rondom zanger, multi-instrumentalist en enige componist William Melsness weet op plaat vaak een intrigerende balans te vinden tussen dromerige shoegaze, lieflijke (aan Lustre refererende) synthlijnen en striemende suicidal black metal. Live klinkt Unreqvited echter een stuk steviger. Door het niet al te best afgestelde geluid overheersen drums en basgitaarpartijen, wat ten koste gaat van de fijne, glooiende riffs. Desondanks is goed te horen dat de muziek van de band mooi in elkaar zit en zeker zijn momenten kent. Het eerste optreden dat de Canadezen ooit op Nederlandse grond geven, is interessant en bij vlagen erg prettig, maar omdat ook de screams van Melsness wat zwak zijn, ebt de aandacht na een half uurtje weg. Een band die beter tot zijn recht komt met een goede hoofdtelefoon, een fauteuil en een glas whisky.
De onbetwiste headliner van deze enerverende eerste dag is Wolves In The Throne Room, een van de grondleggers van de 'Cascadian black metal'. Het viertal uit Olympia, Washington heeft welgeteld één dag geleden zijn nieuwste, achtste album Estuary uitgebracht, dat de belofte van een terugkeer naar de sound van de oude dagen in zich draagt. Vanavond krijgt het publiek voor de allereerste keer enkele nieuwe nummers te horen. De sfeer zit er in ieder geval goed in - en dan doel ik niet op de in verschillende stadia van beneveldheid verkerende aanwezigen. Het podium staat vol met kaarsen en door de enorme hoeveelheid wierook hangt er een zinnenprikkelende geur in de zaal. Het draagt allemaal bij aan de beleving en immersie die de band nastreeft met zijn hypnotiserende, langgerekte composities. Het geluid staat uitstekend afgesteld, waardoor het van begin tot eind genieten is van de machtige nummers van deze natuurverheerlijkende heersers. Van het nieuwe album komen uitstekende uitvoeringen van het titelnummer en Ghosts Among The Obelisks voorbij. Het valt op hoe gedreven de bandleden op het podium staan en hoe strak iedereen speelt. Ook het relatief recente materiaal wordt met luid gejuich ontvangen, maar het is pas tegen het eind van de set – in de vorm van het geniale Wanderer Above The Sea Of Fog en het ruim een kwartier klokkende magnum opus I Will Lay Down My Bones Among The Rocks And Roots – dat alles samenvloeit en er een magisch moment van collectieve euforie ontstaat. Wát een band!
