De Amerikaanse groep Spock's Beard mag inmiddels tot een van de dinosauriërs van het progressieve rockgenre gerekend worden. Sinds debuutalbum The Light (1995) heeft de formatie uit Los Angeles heel wat klassiekers afgeleverd, waarvan Beware Of Darkness (1996), V (2000) en Snow (2002) het meest in het oog springen. Ondanks enkele ingrijpende bezettingswijzigingen – waaronder het vertrek van zanger, componist en multi-instrumentalist Neal Morse na de release van Snow in 2002 – is Spock's Beard altijd veerkrachtig gebleken. Inmiddels zijn we dertig jaar verder en blijft de band onvermoeibaar actief. Zo stond het vijftal in 2024 nog op het podium van het Midwinter Prog Festival in Utrecht.

Qua nieuw materiaal hebben de fans van het gezelschap echter geduld nodig gehad. Nooit eerder in de geschiedenis van De Baard zat er zo'n lange tijdsspanne tussen twee albums. Zeven jaar na de release van het verdienstelijke, maar ietwat wisselvallige Noise Floor (2018) ligt echter eindelijk The Archaeoptimist in de schappen. Het is de veertiende langspeler van Spock's Beard. De liefhebbers van het eerste uur zullen ongetwijfeld goedkeurend hebben gekeken naar de tracklist en songlengtes. Met een relatief beperkt aantal nummers, waarvan de langste ruim twintig minuten klokt en twee richting de tienminutengrens kruipen, mag het duidelijk zijn dat de band het meer songgeoriënteerde materiaal van de laatste albums weer wat los heeft gelaten ten faveure van een meer klassiek-progressieve aanpak.

De koerswisseling richting deze meer klassieke sound heeft ongetwijfeld te maken met het feit dat toetsenist Ryo Okumoto ditmaal het schrijfproces voor zijn rekening heeft genomen. Hij is – samen met Michael Whiteman, met wie Okumoto eerder samenwerkte voor zijn meest recente solo-album – verantwoordelijk voor alle composities. Daarnaast zorgt nieuwe drummer Nick Potters, die al eerder onderdeel was van de liveband, voor een frisse wind. Zijn bijzonder soepele en energieke spel tilt de muziek van Spock's Beard naar een hoger niveau.

The Archaeoptimist is qua composities duidelijk in twee helften te verdelen. De eerste helft van het album bestaat uit drie relatief korte tracks. Daarvan is opener Invisible de sterkste. Het nummer begint met prachtige a capella-samenzang en wordt gedragen door de zeer soepele ritmesectie. Okumoto eist bovendien direct een plek in de schijnwerpers op met zijn uitbundige toetsenwerk. Ook in Electric Monk zorgt hij met zijn funky partijen voor het nodige cachet. Met Afourthoughts volgt wederom een vervolg op de Thoughts-reeks (waarvan nummers ook op onder andere Beware Of Darkness en V te horen zijn). Deze serie kenmerkt zich door de combinatie van uitbundige en spetterende instrumentatie, gekke effecten en harmonieuze, gelaagde zanglijnen. Hoewel deze track lekker klinkt, begint het format echter ook wel wat sleets te worden.

De tweede helft van de plaat bestaat uit drie langere composities. En hoewel ook St. Jerome In The Wilderness menig progliefhebber zal weten te begeesteren dankzij het vlammende duet tussen Okumoto op het hammondorgel en Alan Morse op gitaar, vormt het ruim twintig minuten durende titelnummer het pièce de résistance van dit album. Dit is een klassiek progrock-epos pur sang. De hele band speelt met een elan dat ik al lang niet meer van de mannen heb gehoord. De afwisseling is bovendien indrukwekkend. De track is nu eens dreigend en bombastisch, dan weer fris en lichtvoetig. Ted Leonard zingt bovendien met bijzonder veel bezieling.

The Archaeoptimist is in veel opzichten een verrassend album. Spock's Beard is natuurlijk nooit echt door de mand gevallen, maar dat de band zó swingend, spetterend en vol instrumentaal vuurwerk voor de dag zou komen, had ik eerlijk gezegd niet meer verwacht. Met dit album bewijst de groep niet alleen onverminderd relevant te zijn, maar zet Okumoto zich ook als componist stevig op de kaart.

Tracklist:
1. Invisible
2. Electric Monk
3. Afourthoughts
4. St. Jerome In The Wilderness
5. The Archaeoptimist
6. Next Step