Hoe komt het dat we mistroostige melodieën als plezierig ervaren? Muziek heeft invloed op ons limbisch systeem, het deel van de hersenen dat emoties reguleert. Laten we het erop houden dat sombere muziek uitnodigt tot zelfreflectie en het verwerken van gedachten en gevoelens. Met 37 jaar ervaring behoort Paradise Lost tot de absolute top als het gaat om emotioneel verwoestende muziek. Het nieuwste opus Ascension is donker en zwaarmoedig, maar tegelijkertijd elegant en levendig.

De albumtitel is ontleend aan het geloof in het hiernamaals, dat er een leven (of een andere bestaanssfeer) na de fysieke dood zou zijn. Het artwork, het schilderij The Court Of Death van George Frederic Watts, duidt op de fascinatie van de band voor de grotere vragen van het leven. Er is echter niets veranderd in de boodschap van Holmes: er is geen God, de hemel is een verzinsel en de enige zekerheid in het leven is de dood.

Laten we maar meteen met de deur in huis vallen: Ascension is de sterkste plaat die de formatie het afgelopen decennium heeft uitgebracht, met The Plague Within (2015) op de hielen en Obsidian (2020) en Medusa (2017) op enige afstand. Die kwaliteit zit vooral in de songwriting en de sfeer die de heren creëren. Vanaf het moment dat die eerste noten de gehoorgang bereiken, weet je dat je iets bijzonders staat te wachten. De productie is helder en verpletterend tegelijk. Door de pandemie (Greg Mackintosh en Nick Holmes hielden zich bezig met Icon 30 als creatieve uitlaatklep tijdens de lockdown) zit er meer tijd tussen de albums en die is gebruikt om iets speciaals te creëren.

De melancholische sound is uniek en herkenbaar. Sterke elementen van voorgaande albums evolueren in nieuwe tracks, die op hun beurt de grenzen verkennen voor toekomstig werk. In die zin is er geen verschil met de voorgaande platen. Ascension weet daarentegen wel een samenhang tussen de nummers te creëren die lastig onder woorden te brengen is. Fraaie, rustgevende momenten met ingetogen klanken worden afgewisseld met opgekropte woede en een verbetenheid die ik nog niet eerder zo heb ervaren. De doom-passages krijgen ruimte om te ademen, waardoor de impact groter is, terwijl de meer agressieve momenten met chirurgische precisie toeslaan.

De singles in de aanloop naar de release maken onomwonden duidelijk dat het een zware plaat is. Het verpletterende Tyrants Serenade is ongelofelijk pakkend, Serpent On The Cross is het soort opener dat alles wat volgt dreigt te overschaduwen en het snellere Silence Like The Grave combineert schoonheid met een vernietigende kracht. De andere nummers doen hier echter niet voor onder. De zang van Holmes bevat een emotionele complexiteit die alleen met ervaring wordt verkregen. Het samenspel tussen zijn cleane zang en het diepe grommen is meesterlijk en klinkt geen moment geforceerd. Het gitaarwerk van Mackintosh is niets minder dan subliem. Zijn kenmerkende melodieuze leads schetsen een nóg somberder beeld.

Het uitgesponnen Salvation, waarin Holmes grotendeels clean zingt, is een treurzang waarin de bekende elementen uit de discografie zijn verweven tot een gelaagde elegie van wanhoop. Lay A Wreath Upon The World is het meest verrassende nummer, met beklijvende zang van Heather Thompson die een exotisch tintje toevoegt. Diluvium begint als een traag voortbewegend monster, maar de versnelling halverwege is het meest effectieve moment van het album. De energie is aanstekelijk en de uitvoering onberispelijk.

Savage Days keert terug naar de broeierige gotische pracht van het One Second-tijdperk (1997). De gereserveerde toon heeft een verbluffende uitwerking. Dat geldt in mindere mate ook voor Sirens, met het rauwe stemgeluid van Holmes dat doet denken aan Faith Divides Us - Death Unites Us (2009). Dit is niet alleen maar een stevig nummer met mooie stukjes, maar een zorgvuldig opgebouwde emotionele reis. Het samenspel tussen licht en donker, schoonheid en ruwheid, hoop en wanhoop, bevatten een subtiliteit die voortkomt uit jarenlange ervaring. Deceivers brengt je terug naar de glorie van Icon (1993) en Draconian Times (1995), waarbij de melodie domineert.

De afsluiter The Precipice bevat meditatieve pianoklanken die zowel somber als opbeurend klinken. Het is een perfecte finale zoals we die gewend zijn van Paradise Lost, die de luisteraar enigszins hoopvol achterlaat. De emotionele reis die wordt afgelegd met Ascension wordt afgerond op een manier die niet alleen bevredigend, maar ook aanvoelt als een open einde.

Ascension is een triomf, een pure Paradise Lost-plaat die de torenhoge verwachting waarmaakt met momenten van uitmuntendheid. Het is zwaar, mooi en emotioneel verwoestend en het geeft een gevoel van thuiskomen na een lange reis. In de kern is Ascension net zo typisch Paradise Lost als altijd, maar de band heeft meer manieren ingezet om die kenmerkende sfeer op te bouwen. Deze plaat zal zeker een debat uitlokken over waar het staat in hun catalogus van uitstekende albums. Laat ik maar een voorzet geven: wat mij betreft overtreft Ascension alle platen die de formatie tot nu toe heeft afgeleverd. Dit album is een meesterwerk.

Tracklist:
1. Serpent On The Cross
2. Tyrants Serenade
3. Salvation
4. Silence Like The Grave
5. Lay A Wreath Upon The World
6. Diluvium
7. Savage Days
8. Sirens
9. Deceivers
10. The Precipice