De eerste officiële festivaldag begint traditiegetrouw bij de Spoorzone, waar de Koepelhal het epicentrum vormt. Om twee uur in de middag mag Crippling Alcoholism nogmaals zijn kunsten vertonen in The Terminal, de grootste zaal van deze oude fabriek. Ik vind het een opmerkelijke keuze, zeker omdat veel mensen de groep gisteren ook al aan het werk hebben gezien. Maar wellicht dat het tourschema van de band geen andere optie meer toelaat, wie zal het zeggen. In ieder geval herhaalt de groep uit Boston zijn optreden, met exact dezelfde setlist. Ook The Terminal is zo goed als vol, dus blijkbaar is er toch heel wat animo voor deze groep. Het optreden is wederom solide en er zit wel iets speciaals in de combinatie van onderkoelde keyboardklanken, kille post-punk en groezelige, grunge-achtige hardcore. Crippling Alcoholism zal er dan ook ongetwijfeld in Europa heel wat nieuwe fans bij hebben gekregen.

De Nederlandse groep Iskandr is de laatste jaren opgeschoven van atmosferische black metal naar ingetogen en spirituele muziek die door de mannen zelf treffend wordt betiteld als ‘psychedelische folk/doom’. In 2023 geeft het drietal een bijzonder optreden tijdens Soulcrusher als de groep het meest recente album Spiritus Sylvestris (2023) ten gehore brengt. Vanmiddag krijgen we ook nieuw werk van het aankomende album Sacraal te horen, dat in het verlengde ligt van zijn dromerige en zweverige voorganger. De band gaat zelfs meer dan ooit op de meditatieve tour, want wie dit tijdens een spirituele retraite zou opzetten als ondersteuning van een yogasessie, zou er niet eens mee uit de toon vallen. De muzikaliteit van de groep is duidelijk hoorbaar en het samenspel tussen de draailier en blaasinstrument (afwisselend trompet en trombone) is mooi om te zien. De Nederlandstalige teksten zijn wel erg weeïg en in combinatie met de minimalistische insteek van de composities besluit ik het optreden na drie nummers voor gezien te houden – en met mij de halve zaal.

Met het optreden van Krallice in de Main Stage is de leegloop bij Iskandr goed te verklaren. De invloedrijke, avantgarde blackmetalgroep uit New Tork is immers vrijwel nooit in ons land te zien. De laatste keer dateert van twaalf(!) jaar geleden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het viertal Artist In Residence is. De groep zal maar liefst drie optredens geven. In lijn met het overkoepelende festivalthema zijn die optredens gericht op het verleden, het heden en de toekomst. Vanmiddag horen we de speciaal voor Roadburn gecomponeerde ‘toekomst’-set, met louter nieuw werk. Wat het viertal in technisch opzicht laat horen, is buitengewoon indrukwekkend. De muziek van Krallice zit vol complexe riffs, intrigerende songstructuren en onnavolgbare gitaarcapriolen. In vocaal opzicht is de groep relatief divers voor een blackmetalband, aangezien zowel beide gitaristen als de bassist hun strot regelmatig openen. Ondanks de onmiskenbare kwaliteit ontbreekt de ‘X-factor’ een beetje. Dat komt vooral omdat de podiumuitstraling volledig ontbreekt. Na ieder nummer volgt een periode waarin de heren in zichzelf gekeerd staan te pielen aan hun instrumenten. Ik verwacht geen obligate praatjes of moppentapperij tussendoor, maar iets meer enthousiasme zou ook voor meer interactie met het publiek zorgen. Het optreden is technisch onberispelijk, maar wel wat klinisch.

Een van de verrassende namen tijdens deze editie is die van Habak. De melodieuze crust/screamogroep uit Mexico is nog nauwelijks bekend bij het grote publiek, maar heeft in de underground een geduchte livereputatie opgebouwd. The Engine Room is tot aan de nok gevuld om de formatie rondom de frêle, maar indrukwekkend krijsende en schreeuwende zangeres Alejandra Valdez te aanschouwen. Hoewel haar stemgeluid ietwat monotoon is, maakt de bezieling waarmee ze tekeer gaat veel goed. De muziek beukt bij vlagen lekker door, maar kent ook de nodige melodieuzere momenten met huilerige tremoloriffs (hoewel die niet helemaal lekker door de mix komen). Denk aan een rauwere, minder gepolijste versie van Svalbard en je krijgt een aardig idee van de muziek. Het is zeker geen perfect optreden, maar door de beleving en passie wel een van de hoogtepunten van de dag.

Het absolute hoogtepunt komt vandaag echter op naam van Fauna. Het is niet verwonderlijk dat de organisatie dit gezelschap uit Göteborg al heeft geboekt terwijl het debuutalbum nog moet verschijnen. De geniaal opgebouwde mengelmoes van psychedelica, folk, krautrock en dance is niets minder dan sensationeel. Luister maar eens naar een nummer als Animalisk, dat in ruim elf minuten heel langzaam opbouwt van geluiden van vogels en natuurgeknisper naar een soort primale oerbeat met percussie die de luisteraar direct in een staat van extatische trance weet te brengen. Het negental(!) op het podium beweegt als één organisme dat de aanwezigen moeiteloos betovert en in vervoering brengt. De muziek is ritmisch, psychedelisch en opzwepend. De kolkende, zinderend hete Next Stage verandert in één grote dansvloer. Extatisch, een ander woord is er niet voor. Fauna levert een van de beste optredens van de laatste jaren af. De band is zelf compleet overdonderd door het letterlijk minutenlange applaus dat de groep ten deel valt. Waanzinnig!

In lijn met de thematische insteek om verleden, heden en toekomst te verbinden, loop ik na het briljante optreden van Fauna richting Main Stage, waar de oudgedienden van Ufomammut aan een speciale set beginnen. De relatie tussen de Italiaanse psychedelische stoner/sludge/doomformatie en Roadburn dateert al van de tijd dat het festival nog niet eens bestond en Roadburn nog louter een website was. Onder de noemer Aion – The Eternal Coil belooft het drietal een bloemlezing door het imposante oeuvre, met extra aandacht voor nieuwe uitvoeringen en visuele ondersteuning. Hoewel dit type loodzware, maar tegelijkertijd lekker zweverige doom het de laatste jaren wat moeilijker heeft, maken de volgestouwde zaal en de zee aan meedeinende hoofden duidelijk dat ook het ‘nieuwe’ Roadburn-publiek dit soort muziek ten zeerste kan waarderen. Ufomammut doet wat het aan zijn stand is verplicht en levert een in alle opzichten sterk en professioneel optreden af, met een lekker stroperig en loeihard geluid en uitmuntende visuele ondersteuning. Helaas mis ik de afsluitende Pink Floyd-cover Welcome To The Machine, omdat er wat meters overbrugd moeten worden naar de Koepelhal.

Daar begint namelijk nog zo’n grootheid in de psychedelische scene: het Japanse Acid Mothers Temple. Het is onvoorstelbaar maar waar: de band heeft in zijn dertigjarige bestaansgeschiedenis nog nooit in zijn volledigheid op Roadburn gestaan. Het is dan ook logisch dat de groep eveneens tot Artist In Residence is benoemd. De band zal zijn Survive The Metaverse-tour aftrappen met drie optredens tijdens het festival, waarvan de setlist van vandaag in het teken zal staan van ouder materiaal. Extra bijzonder is dat oorspronkelijke zangeres Cotton Casino terugkeert op het podium. De laatste keer dat ze met Acid Mothers Temple optrad, is meer dan twintig jaar geleden. Het publiek krijgt waar voor zijn geld, want al vanaf de eerste (loeiharde) tonen wordt duidelijk dat dit zestal in een andere dimensie opereert. Casino vormt het middelpunt samen met de bebaarde, grijze tovenaar Higashi Hiroshi, die allerhande geluidseffecten en pulserende ritmes uit zijn apparaat weet te persen. Hoewel de zang in eerste instantie niet goed te horen is, wordt dat gelukkig gaandeweg bijgetrokken. De muziek zal ongetwijfeld geworteld zijn in bestaande composities, maar voelt toch vooral als één lange jamsessie waarbij de individuele bandleden helemaal opgaan in hun eigen spel (zowel het drumwerk als het gitaarwerk zijn fenomenaal), maar toch op de een of andere mysterieuze manier erin slagen om elkaar niet te verliezen in de steeds maar verder uitwaaierende gitaarerupties, psychedelische effecten en bovennatuurlijke drumroffels, die ieder gaatje dichttimmeren. Vooral de laatste tien minuten vormen een climax die zijn weerga niet kent, waarbij gitarist Kawabata Makoto zijn instrument ondersteboven bespeelt en tot slot over publiek laat gaan. Dit is geen optreden, maar een collectieve trip naar hogere sferen!

Omdat Cult Of Luna al bezig is en dit postmetalgezelschap ook morgen nog te bewonderen valt, besluit ik in een opwelling om richting het Ladybird Skatepark te togen, waar de Nederlandse blackmetalgroep Doodswens een ‘secret show’ geeft. Met het vertrek van vocaliste en gitariste Fraukje van Burg (na het debuutalbum Lichtvrees) is er wel een gat gevallen qua podiumpresentatie, maar het is ook wel weer tof om te zien hoe drumster Inge van der Zon nu ook het grootste deel van de vocalen voor haar rekening neemt – en regelmatig een huiveringwekkende doodskrijs produceert. Omdat ik zo’n beetje óp het minuscule podium sta, komt het optreden lekker intens binnen. Doodswens presenteert vandaag voor een groot deel het nieuwe, titelloze album, waarvan zes nummers voorbij komen. De onopgesmukte black metal knuppelt en rammelt lekker ongepolijst door. De felle verlichting in de hal doet wel enigszins afbreuk aan de sfeer, maar Doodswens levert desondanks een indringende performance af.

Het laatste optreden van de dag komt op naam van de New Yorkse groep Unsane, dat voor de gelegenheid speciaal het album Occupational Hazard (1998) integraal speelt. Het is schijnbaar een klassieker binnen de noiserockscene, maar aangezien dat genre niet bepaald op mijn radar staat, ben ik niet bekend met de muziek. De Next Stage is afgeladen vol, maar dat heeft waarschijnlijk ook te maken met het gebrek aan concurrentie op dit tijdstip. Zanger/gitarist Chris Spencer verontschuldigt zich voor enkele technische problemen tijdens de soundcheck, waardoor het begin iets langer op zich laat wachten. Ondanks de status van het album in bepaalde kringen hoor ik toch vooral een weinig muzikaal en vooral ook niet bijster interessante reeks redelijk basale nummers, met een zanger die daar met een vervelend, penetrant stemgeluid overheen schreeuwt. Na een klein half uurtje houd ik het voor gezien. Het is een van de weinige teleurstellende optredens van een verder boeiende eerste festivaldag, waarop de Artists in Residence hun status waarmaken en er enkele zeer bevlogen verrassingen te noteren vallen.