Toen Arjen Lucassen in 2017 voor het eerst in lange tijd een aantal Ayreon-shows gaf, was het een hele happening. Inmiddels keren de shows elke twee jaar terug, maar nog steeds is het elke keer een hele happening! Tilburg kleurt Ayreon, kun je wel stellen. Fans van over de hele wereld (71 landen, naar het schijnt) komen naar de Kruikenstad om een of meerdere shows te bezoeken. Daarnaast zijn er enkele optredens in de Ayreon Popup-store (in de kleine zaal van 013) en op de stadscamping, maar ook zijn er afterparties in Hall Of Fame en wordt de show uit 2023 in de bioscoop getoond.

Wij zijn echter op donderdag aanwezig bij de 'dress rehearsal', oftewel de generale repetitie. De show verschilt, als het goed is, niet van de andere dagen, al wordt er tussen de nummers door waarschijnlijk iets meer tijd genomen. Het decor is minder uitbundig dan de vorige keer, want toen stond het podium vol met stellages waarop op meerdere verdiepingen vocalisten en muzikanten plaatsnamen. Nu bevat het podium slechts enkele rotsen (bedoeld om bijvoorbeeld de monitors te verbergen) en links en rechts verhogingen voor toetsenist Joost 'lul' van den Broek en drummer Ed Warbie. Achteraan staat een grote videomuur, zoals we tegenwoordig wel vaker bij optredens zien. Dit zorgt ervoor dat we tijdens elk nummer een andere (geanimeerde) achtergrond zien.

Wanneer de show begint, zien we de 'Dream Sequencer' op het scherm, die ons meeneemt naar verschillende tijdperken. De avond blijkt opgedeeld in twee sets. Als eerste krijgen we een uur(!) aan nummers die nog nooit live zijn gespeeld bij een Ayreon-show. Lucassen zelf maakt later in de show met een knipoog de opmerking dat er misschien wel met een reden is dat de songs nog niet eerder zijn gespeeld. We beginnen met het uitstekende My House On Mars, wat ingetogen maar toch heavy is. Bij elk nummer wordt een andere vocalist geïntroduceerd. Als eerste is Wudstick aan de beurt, die redelijk last-minute de taken van de zieke Edward Reekers heeft overgenomen. Dat doet hij met verve. Vervolgens gaan we naar het allereerste Ayreon-album met de track Sail Away To Avalon, die deze keer niet door Barry Hay maar zeer krachtig door Maggy Luyten wordt gezongen. Prachtig is daarin de fluitsolo van Jeroen Goossens. Tommy Karevik mag daarna schitteren in Green And Cream van het Guilt Machine-uitstapje van Lucassen.

Ondanks dat de show in het teken staat van dertig jaar Ayreon, gaan we toch nog iets verder terug: ook Days Of The Knights van Arjens eerste soloplaat uit 1993 komt voorbij. Wel in de uitvoering zoals die eerder deze week werd uitgebracht, want Arjen heeft de track opnieuw opgenomen voor de heruitgave van dat album. Arjen zingt nu samen met Marcela Bovio en Irene Jansen (die de rest van de show vooral de achtergrondzang doen). Anneke van Giersbergen mag daarna het mooie Day Six: Childhood zingen, waarin ze vooral door piano ondersteund wordt. Marcela en Irene treden vervolgens weer op de voorgrond voor het bombastische Dragon Of The Sea. Heather Findlay maakt samen met Marcela Bovio haar opwachting in Day Thirteen: Sign.

Als publieksfavoriet Damian Wilson verschijnt, klinkt natuurlijk een groot applaus. Hij komt Sea Of Machines zingen van het onderbelichte The Source. Dit doet hij samen met Tommy Karevik en Heather Findlay. Daarna is het tijd voor een track van Star One. Dino Jelusick is vanavond de enige vocalist die nog niet heeft opgetreden bij een Ayreon-show. Hij maakt zijn opwachting in The Year Of '41, dat hij eigenlijk op het album zou zingen, maar door omstandigheden ging dat niet door. Hij heeft een geweldige stem en het is dus snel duidelijk waarom Lucassen hem erbij heeft gehaald. De eerste helft wordt afgesloten met het mooie Carried By The Wind, waarvoor kluizenaar Arjen zelf weer het podium opkomt.

De tweede set bestaat uit 'klassiekers' uit de Ayreon-catalogus. De computer komt weer op het scherm met de vrouwelijke aankondiger. Ze waarschuwt ons dat nog nooit iemand zoveel Ayreon-krakers achter elkaar heeft gehoord. Dat schept natuurlijk hoge verwachtingen. Het titelnummer van Actual Fantasy mag natuurlijk niet ontbreken, maar dat is ook gelijk het enige nummer dat van die plaat voorbijkomt. Deze keer prachtig gezongen door Anneke van Giersbergen. Damian Wilson neemt daarna Into The Black Hole voor zijn rekening, want Bruce Dickinson is momenteel zelf op tour. Het nummer is wel wat ingekort, maar het levert ook de zwaarste riffs van de avond af. Het wordt gevolgd door het prachtige Dreamtime (Words Become A Song). Het tempo gaat vervolgens wat omhoog als Dino weer het podium betreedt voor Dawn Of A Million Souls.

Een Egyptische achtergrond verraadt daarna al dat publieksfavoriet Valley Of The Queens gaat komen. Anneke van Giersbergen, Heather Findlay en Maggy Luyten betreden het podium, waarbij Anneke en Heather de coupletten zingen en Maggy de ondersteunende vocalen voor haar rekening neemt. En juist in dit prachtige nummer zit een van de weinige minpuntjes van de avond: Maggy's stem past er minder goed bij. Ik vermoed dat het gedaan is om variatie in stemmen te hebben ten opzichte van de vorige keer toen Marcela Bovio die rol had. Ondanks dat blijft het een prachtig nummer en wordt het volop meegezongen. Het opzwepende Day Sixteen: Loser blijft een genot en eindelijk komt toetsenist Joost van den Broek in de spotlights te staan. Het zware The Castle Hall volgt, waarin Robert Soeterboek dan eindelijk zijn opwachting maakt. Voor Amazing Flight wordt een tafel en stoel neergezet zodat hippie Arjen even lekker kan zitten. Hij heeft stiekem één tekstregel veranderd naar "amazing flight through time" om de titel van de shows er in te verwerken. De tweede set sluit af met Everybody Dies waarbij vele van de vocalisten weer het podium opkomen.

Natuurlijk komt er een toegift, maar niet voordat Lucassen en Van den Broek het podium opkomen om iedereen te bedanken en nog een praatje te houden. Daarna wordt het lekkere, uptempo Set Your Controls ingestart. Afsluiter is het mooie Day Two: Isolation, waarbij uiteindelijk alle muzikanten op het podium staan. Het straalt van hun gezichten af dat ze het erg naar hun zin hebben gehad - en dat geldt ook zeker voor het publiek.

Setlist:
1. My House On Mars
2. Sail Away To Avalon
3. Green And Cream (Guilt Machine)
4. Days Of The Knights (Arjen Lucassen solo)
5. Day Six: Childhood
6. Dragon On The Sea
7. Day Thirteen: Sign
8. Sea Of Machines
9. Year Of '41 (Star One)
10. The First Man On Earth
11. The Lighthouse/The Parting
12. Carried By The Wind
13. The Theory Of Everything
14. Actual Fantasy
15. Into The Black Hole
16. Dreamtime (Words Become A Song)
17. Dawn Of A Million Souls
18. Valley Of The Queens
19. Day Sixteen: Loser
20. The Castle Hall
21. Amazing Flight
22. Everybody Dies

Toegift:
23. Set Your Controls (Star One)
24. Day Two: Isolation