Dertien jaar is een heel erg lange tijd. Ruwweg 4.750 keer opstaan, je dag beleven en weer gaan slapen. Complete relaties zijn ontstaan en wellicht ook weer kapot gegaan. Dertien jaar geleden stond Facebook nog in zijn kinderschoenen en had de hele wereld nog nooit van een iPhone gehoord. Toch is het precies zo lang dat de wereld heeft moeten wachten op Tool's langverwachte nieuwste plaat Fear Inoculum. Was het echter het wachten waard?

Het is deze groep heren, die slechts eenmaal in samenstelling is veranderd, altijd gelukt om te zorgen voor een unieke mengeling van heerlijke, ritmische en uiterst complexe drumpartijen, melancholische zanglijnen, gedetailleerd gitaarspel, ongewone maatsoorten en diepgaande baspartijen.

Fear Inoculum is dan ook een plaat die, net als zijn voorgangers, meerdere luisterbeurten nodig heeft om er een oordeel over te kunnen vormen. De muziek is zo puur, gedetailleerd, doordacht en gelaagd, dat zelfs na het meermaals beluisteren van eenzelfde nummer je telkens nieuwe details bemerkt. Dit is dan ook de grootste kracht van de band en eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de muziek met elke release evolueert en groeit in complexiteit en creativiteit. Waar de eerste release Undertow uit 1995 een sound laat horen van meer lineaire progressieve metal, is elk album nadien voorzien van een experimentele mix die voortborduurt op de vorige.

Deze nieuwe plaat opent met de vooraf gereleasede teaser en tevens titeltrack Fear Inoculum. Die term betekent letterlijk "geneesmiddel voor angst". Het doel ervan is dat de luisteraar zichzelf gaat ontplooien en de mantel der angst van zich af gooit, zodat je als persoon kunt groeien. Dit is Tool zoals we de band kennen. Aanwezig zijn de vertrouwde gitaarklanken, eloquente drumritmen, betoverende baspartijen en zoals altijd zijn de teksten mysterieus en spiritueel van aard. Net als bij bijvoorbeeld Lateralus (van de gelijknamige langspeler uit 2001) zijn ontdekking, zelfontplooiing en spiritualiteit thema's die terugkeren in de muziek van het collectief uit de Verenigde Staten. Wat volgt is een reis langs het zevental tracks op deze full-length die je diep naar het binnenste van jezelf meeneemt.

Ondanks dat veel karakteristieken van voorgaande albums ook op Fear Inoculum terugkeren, is op deze nieuwe full-length vooral drummer Danny Carey een echte smaakmaker. Hij verhoogt met zijn inventieve en kleurrijke percussiewerk het niveau van de plaat. Daarnaast verdienen producers Joe Barresi en Bob Ludwig een ovatie. Zij zijn met het mixen en masteren boven zichzelf uit gestegen. Alles klinkt werkelijk kraakhelder en vooral de drums en andere bijdragen van de ritmesectie worden erg goed uitgelicht in de mix.

Pneuma en Descending hebben als doel de luisteraar aan te moedigen het spirituele in zichzelf los te laten, om zodoende op een hoger niveau te geraken en op deze manier de werkelijke realiteit te ervaren. Het majestueuze, bijna dertien (!) minuten durende Invincible vertelt een metaforisch verhaal over een krijger die in zijn hoogtijdagen onverslaanbaar was, maar nu door zijn hoge leeftijd alsnog al zijn glorie verliest. Dit nummer circuleerde samen met Descending al enige tijd op YouTube, schokkerig geschoten op mobiele telefoontjes met erdoorheen pratende Amerikanen, maar pas bij het beluisteren van de albumversies blijkt hoe complex de nummers eigenlijk in elkaar steken. Pas nu kan de luisteraar deze songs objectief op waarde inschatten.

Toch is er wel degelijk een puntje van kritiek. Op de digitale release van Fear Inoculum staat een handjevol fillers. Nu vinden we die op de meeste albums van Tool wel terug en zal de band er een doel mee voor ogen hebben, maar toch blijft het nut van deze tracks onduidelijk. Tijdens het beluisteren voelen ze ietwat ongemakkelijk aan en voegen weinig aan het genot toe van de songs waar deze schijf echt om draait. Nu staan deze opvulnummers niet op de fysieke release, behalve Chocolate Chip Trip, maar deze is dan ook half gevuld met een interessante drumsolo van Danny Carey. Het beluisteren dus zeker waard.

Het blijft knap dat de schijf slechts zeven volledige tracks bevat en de luisteraar toch meer dan tachtig minuten aan muziek krijgt voorgeschoteld. Laat het maar gerust aan Tool over om tracks van dertien minuten of langer te laten voelen alsof ze slechts vijf minuten duren. De nummers zijn, ondanks dat ze allen langer dan tien minuten duren, gevoelsmatig bijzonder snel voorbij en toch zit je te grijnzen van oor tot oor als de laatste noten van slotnummer 7empest uit je boxen knallen.

Met wellicht de meest geanticipeerde release van dit decennium komt Tool als overwinnaar voor de dag. Het heeft zo lang geduurd dat de algehele consensus leek dat de plaat door de continue hype eromheen gedoemd was te mislukken. Na het meermaals beluisteren wordt echter al snel duidelijk dat Fear Inoculum een muzikaal meesterwerk betreft dat voorlopig gerust op repeat mag blijven staan. Tool is namelijk niet zomaar muziek, Tool is een reis, een ervaring en daar mag je de tijd voor nemen.

Tracklist:
1. Fear Inoculum
2. Pneuma
3. Litanie Contre La Peur *
4. Invincible
5. Legion Inoculant *
6. Descending
7. Culling Voices
8. Chocolate Chip Trip
9. 7empest
10. Mocking Beat *

(* = alleen op digitale release)