Tombstalker loopt inmiddels alweer een kleine twintig jaar mee. De band uit Lexington, Kentucky, werd in 2008 opgericht en bracht na een reeks demo’s, splits en ep’s in 2015 met Black Crusades zijn eerste volledige album uit. Na een periode van relatieve stilte is er naast een gedeeltelijk nieuwe bezetting dan eindelijk een nieuwe plaat, Chaos Monolith. Pas de tweede langspeler in de historie van de band, die je daarmee bezwaarlijk van overdaad kunt beschuldigen.

Tombstalker speelt klassieke death metal, stevig geworteld in de Zweedse stijl, gemengd met invloeden uit de doom, thrash en black metal. De band zoekt tamelijk nadrukkelijk de aansluiting bij het gruizige, donkere geluid en de zware, slepende riffs van illustere voorgangers als Entombed, Autopsy en Bolt Thrower. Daar is op zichzelf weinig mis mee. Goede imitatie is niet lelijk en kan zelfs leiden tot kwalitatief hoogstaande platen die niets nieuws te bieden hebben, maar voor fans van het genre toch zeer genietbaar zijn. De vraag is dus of Chaos Monolith tot deze categorie behoort.

Laten we er maar geen doekjes om winden. Al weet Tombstalker bij vlagen de duistere sfeer, smerige sound en lompe riffs van genoemde bands te evenaren, de nieuwe plaat maakt vooral duidelijk dat de heren meer willen dan ze muzikaal kunnen waarmaken. De eerste tekenen hiervan dienen zich al aan in het ruim acht minuten durende openingsnummer Chaos Monolith. Het begin is rommelig en vooral traag. Wanneer er na een minuut of drie eindelijk vaart gemaakt wordt, schakelt de band over naar een tamelijk generieke mix van Zweedse en Bolt Thrower-achtige deathmetal-riffs. Heel beroerd klinkt het allemaal niet, maar de song mist een duidelijke opbouw, de gitaarmelodieën klinken nogal onbeholpen en bepaald niet strak, de solo is weinig overtuigend en de plotselinge fade-out zorgt voor een vrij willekeurig einde.

Inexorable Slaughter opent sterk, met een lekker stampend ritme en een aangename groove die ergens tussen Entombed en Bolt Thrower zit. Maar zodra de band gaat variëren, wordt wederom duidelijk waar het probleem zit. Riffs worden niet uitgewerkt en lopen niet organisch in elkaar over. Versnellingen, blastbeats en melodische gitaarlijntjes komen voorbij omdat het blijkbaar tijd is voor iets nieuws, niet omdat de song erom vraagt. In Warp Storm Imminent wordt daar ook nog wat blackmetal doorheen geroerd. De meeste songs klinken als een verzameling puzzelstukjes die op zichzelf niet per se slecht klinken, maar volstrekt niet in elkaar passen.

Dat het wel degelijk anders kan, bewijst Unto The Anvil Of War. Hier houdt de band het aanvankelijk traag en smerig. De groovy deathdoom doet sterk aan Autopsy denken en klinkt redelijk overtuigend. Een eenvoudige, sfeervolle gitaarmelodie ligt onder de riff zonder hem in de weg te zitten, de gutturale vocalen geven het geheel extra gewicht en wanneer de d-beat wordt ingezet, ontstaat zelfs wat swing. Ineens grijpen de verschillende onderdelen wél in elkaar. Ook hier zijn niet alle melodische keuzes even gelukkig en tegen het einde duikt er een gitaarlijn op die gevaarlijk dicht tegen vals aanzit, maar voor het grootste deel klinkt dit als een band die weet wat hij wil. Het resultaat is niet origineel, maar wel samenhangend en effectief. En soms heb je niet meer nodig.

Helaas is het zeer matige Penitent Engine een veel betere blauwdruk voor de rest van het album. Uit het niets duikt er een keyboard op waarmee geluiden onder de riff worden geweven die verder weinig tot niets toevoegen, waarna vage gitaarmelodieën, generieke deathmetal-riffs en willekeurig aandoende versnellingen elkaar afwisselen. Het nummer bouwt nergens werkelijk naartoe. Elementen worden geïntroduceerd en weer verlaten, gitaarlijntjes duiken op en verdwijnen. Na vijfeneenhalve minuut houdt het vervolgens simpelweg op. Hier wordt het gebrek aan compositorisch vermogen op Chaos Monolith pijnlijk duidelijk. Het hoeft niet allemaal retestrak te zijn in dit genre, maar enige lijn mag je wel verwachten.

Het is vooral het matige gitaarwerk dat de plaat opbreekt. De riffs zelf zijn lang niet altijd slecht, maar de melodische accenten en leads die eroverheen worden gelegd zijn opvallend vaak ongelukkig gekozen. Soms voegen ze weinig toe, soms wringen ze met de onderliggende riff en een enkele keer klinken ze gewoon vals. Ook de solo’s overtuigen nauwelijks. Dat valt des te meer op omdat de band veel beter klinkt wanneer er voor de simpele weg wordt gekozen. Het trage begin van Iron Within Iron Without heeft dezelfde doomy kracht als Unto the Anvil of War, terwijl het eenvoudige midtempo stampwerk van Eternal Enslavement zowaar enige charme bezit. Zodra Tombstalker weer gaat versnellen, complexiteit probeert toe te voegen of stilistische variatie aanbrengt, gaat het te vaak mis. In de beperking toont zich de meester, zoals het gezegde gaat. Een band als Autopsy is groot geworden door het simpel te houden en Tombstalker had er goed aan gedaan juist dit voorbeeld te volgen.

Chaos Monolith laat een band horen die uit de ruif van zijn voorbeelden graait en vervolgens te weinig eigen persoonlijkheid én te weinig compositorisch vermogen bezit om daar iets overtuigends van te maken. Autopsy, Entombed, Bolt Thrower en her en der wat blackmetal, het is allemaal herkenbaar. Maar herkenning alleen maakt nog geen goede plaat. Voor geslaagde imitatie moet je ten minste begrijpen waarom het origineel zo goed werkt en herkennen waar je eigen sterke en zwakke punten liggen. Tombstalker reikt hoog en valt diep. Chaos Monolith is een plaat geworden die bij vlagen laat zien wat voor band Tombstalker kan zijn en vooral wat het niet moet willen worden.

Tracklist:
1. Chaos Monolith
2. Inexorable Slaughter
3. Fully Armed And Filthy
4. Unto The Anvil Of War
5. Warp Storm Imminent
6. Penitent Engine
7. Iron Within Iron Without
8. Eternal Enslavement