Nu 2024 definitief achter ons ligt, de oliebollen verteerd zijn, de vuurwerkresten weggeveegd worden en de kerstbomen opgeruimd zijn, is het de eerste maanden van 2025 nog één keer tijd om achterom te kijken naar het afgelopen muzikale jaar, voordat het vizier weer op de toekomst wordt gericht. Welke platen van vorig jaar zijn interessant genoeg om alsnog in de schijnwerpers te zetten? In deze terugblikkende reeks bespreek ik tien platen uit 2024 die zeker de moeite van het beluisteren waard zijn.
De derde in deze serie die ik bespreek, is een album van een band die door de jaren heen zeer experimenteel te werk is gegaan. De muziek van het Noorse Ulver heeft zich sinds zijn begindagen ontwikkeld van rauwe black metal en folk naar een broeierige vorm van elektronica. Met name sinds het prachtige The Assassination Of Julius Caesar (2017) maakt de formatie rondom componist en zanger Kristoffer Rygg furore met zijn zeer gelikte en toegankelijke, maar daardoor niet minder intrigerende, creatieve en diepzinnige mengeling van elektronica, synthpop en ambient. Het album geldt inmiddels als een van de hoogtepunten uit het oeuvre van de groep. Met Flowers Of Evil (2020) doet Ulver hetzelfde kunstje dunnetjes over: de plaat is ingetogener en introverter, maar niet minder fraai.
Ook Liminal Animals – de veertiende langspeler van Ulver – borduurt voort op de sound waarin de mannen zich de laatste jaren zeer comfortabel lijken te voelen. Toch heeft het album helaas een wrange bijsmaak. Toetsenist en oudgediende Tore Ylwizaker overlijdt namelijk in de maanden voor de release van deze nieuwe plaat. De 54-jarige componist gold als een van de belangrijkste leden van Ulver door zijn gevarieerde bijdragen. In de aanloop naar het album was Ylwizaker al meer op afstand van de band komen te staan omdat hij andere activiteiten wilde ontplooien, dus het is niet geheel duidelijk of hij nog echt een compositorische bijdrage heeft geleverd aan Liminal Animals. De plaat is in ieder geval als eerbetoon aan hem opgedragen.
En een fraai eerbetoon is het zeker geworden, hoewel Liminal Animals geen plaat is die direct impact heeft. In vergelijking met de twee vorige synthpopalbums is deze nieuweling de meest kunstzinnige en minimalistische van de drie. Dat kan even wennen zijn, maar er valt desondanks enorm veel te genieten. Zo is A City In The Skies werkelijk prachtig: onder de zeer subtiele effecten klinkt het nummer broeierig, soepel en vol leven. Ook Forgive Us blijkt een echte parel. Het nummer begint heel kalm en bijna plechtig – met een dromerig ritme en meditatieve, serene beats – en wordt gaandeweg verrijkt door een schitterende, ingetogen bijdrage op de trompet van Nils Petter Molvær. Het vakmanschap spat werkelijk van het nummer af. Louter Hollywood Vampire is een wat dansbaarder en meer uptempo-nummer – en lijkt een knipoog naar de ‘hits’ van de vorige platen (So Falls The World en Machine Guns And Peacock Feathers) - hoewel de band ook hier contemplatiever en met meer oog voor details (de achtergrondgeluiden en drone-effecten) te werk gaat.
Het overgrote deel van Liminal Animals bestaat uit minimalistische synthpop. Nocturne #1 is bijna een ambientnummer, dat de luisteraar langzaam in een meditatieve staat wiegt, maar ondanks het minimalisme eigenlijk heel rijk en bevredigend is. Locusts is wederom een oefening in de kunst van het weglaten. Het nummer bouwt traag op middels kunstzinnige, subtiele beats, om halverwege dan eindelijk ietwat open te bloeien richting dansbare synthpop. En ook Nocturne #2 is vooral langzaam opbouwende ambient, verrijkt met enkele tribal-achtige invloeden. Het meest experimenteel is de ruim tien minuten durende afsluiter Helian (Trakl), waarin onder de voorgedragen dichtregels wederom een weelderige biodiversiteit aan keyboard- en achtergrondklanken in de diepte schemert.
Het lijkt allemaal zo simpel, maar over ieder detail is nagedacht. De productie is bovendien onberispelijk, net als de sublieme zang van Rygg. Liminal Animals is een album dat niet makkelijk te doorgronden is en voor een ongeoefend oor zelfs saai kan klinken, maar wie het werkstuk tijd geeft, ontdekt dat Ulver door de kunst van het wegschaven de essentie van zijn sound heeft weten te vangen. Liminal Animals is dan ook een echt luisteralbum om de tijd voor te nemen. Verwacht geen uitbundige dansnummers, maar een minutieus uitgevoerde exercitie in zelfbeheersing en vakmanschap - een mengeling van synthpop en ambient waarvan ik alleen maar kan hopen dat een breed publiek deze op waarde kan schatten.
Tracklist:
1. Ghost Entry
2. A City In The Skies
3. Forgive Us
4. Nocturne #1
5. Locusts
6. Hollywood Babylon
7. The Red Light
8. Nocturne #2
9. Helian (Trakl)
