Het uit Schotland afkomstige Ruadh is begonnen als eenmansproject van zanger en multi-instrumentalist Tom Perrett. Die ontpopt zich als een productief heerschap. Met 1296 is de muzikant alweer aan zijn vierde langspeler in vijf jaar toe – en dan tel ik het in 2021 verschenen debuutalbum van zijn 'spin-off'-project Aonarach nog niet eens mee. Met de kwantiteit zit het dus wel goed. De kwaliteit van het materiaal blijkt voorlopig nogal wisselvallig. De met Schotse folklore doorspekte, atmosferische black metal van Ruadh heeft veel potentieel en op sommige momenten (zoals in het schitterende The Wheel van het vorige album Eternal) slaagt de band erin om zijn muziek verheffend, episch en majestueus te laten klinken. Tegelijkertijd gooien de soms matige productie (de eerste twee platen) en de niet altijd toonvaste cleane zang regelmatig roet in het eten. Cynici zouden daarnaast stellen dat Ruadh in muzikaal opzicht vooral een kloon is van het veel betere Saor.

Waar Ruadh eerder een eenmansproject was, is er inmiddels sprake van een volwaardige band. Gitarist en zanger Perrett krijgt ondersteuning van Kim Copland (basgitaar), Mihai Pu?ca?u (drums) en Alan Buchan (gitarist). Copland en Pu?ca?u zijn ook al als sessiemuzikanten te horen op Eternal, terwijl Buchan nieuw is in de gelederen. Zijn toevoeging blijkt een goede keuze, want het gitaarwerk bevat meer variëteit en diepgang dan voorheen. Dat is ook wel nodig om de lange composities, die regelmatig richting de tienminutengrens gaan, enigszins boeiend te houden. Maar ondanks deze afwisseling kampt 1296 met dezelfde mankementen als zijn voorgangers. Het zijn met name de te pas en – vooral – te onpas opduikende cleane vocalen, die weliswaar een bepaalde mate van heroïek tentoonspreiden, maar kwalitatief niet altijd even sterk zijn. Perrett is zeker geen A.A. Nemtheanga, zullen we maar zeggen.

Gelukkig heeft Ruadh in muzikaal opzicht stappen gezet. Het eerste volledige nummer geeft echter een vertekend beeld, want het bijna negen minuten durende Sack Of Berwick blijkt nogal onevenwichtig. De track is bij vlagen sfeervol en episch, maar op andere momenten zitten de instrumenten elkaar juist in de weg. Dan komt Ruadh beter uit de verf in Toom Tabard (dat met zijn sterk paganistische en folkachtige sfeer op sommige momenten een vleugje (oude) Ensiferum en zelfs Elvenking herbergt) en in het melodieuze epos King Of Scots (waar de cleane zang beter past en de folkelementen goed zijn geïntegreerd in de totaalsound). Ook het afsluitende, tien minuten klokkende The Treaty is behoorlijk overtuigend. Hierin komt de combinatie van melodieuze folk, grimmige black metal en epische pagan/heavy metal het best uit de verf.

Zoals op eigenlijk alle albums van Ruadh blijkt de Schotse geschiedenis een onuitputtelijke bron van inspiratie. 1296 handelt in conceptueel opzicht over de Schotse onafhankelijkheidsoorlogen aan het einde van de dertiende eeuw en het begin van de veertiende eeuw tussen het Koninkrijk Schotland en het Koninkrijk Engeland, beginnend met de Engelse invasie van Schotland in 1296 en eindigend met de ondertekening van het Verdrag van Edinburgh-Northampton in 1328. Maar gelukkig hoeft de luisteraar geen PhD in de geschiedenis gehaald te hebben om 1296 te kunnen waarderen. De muziek spreekt voor zich. Ruadh zal in mijn ogen altijd een beetje het kleine broertje van Saor blijven, maar Perrett en consorten bewijzen met 1296 dat er wel degelijk ontwikkeling in deze band zit.

Tracklist:
1. Guardians Of Scotland
2. Sack Of Berwick
3. Toom Tabard
4. Rise Of The North
5. King Of Scots
6. The Treaty